Суйима Ғаниева


Тошкент Давлат Шарқшунослик Институти профессори Суйима Ғаниева, "Эрон адабиёти тарихи", "Алишер Навоий", "Илм балоғати", "Тазкирачилик анъаналари, "Форсий ва туркийдаги шеърият" ва бошқа фанлардан дарс беради. Ўзбекистон ёзувчилари уюшмаси аъзоси; Ўзбекистон Давлат мукофотлари хайъати аъзоси; "Эл-юрт хурмати" нишони билан мукофотланган.

Таржимаи ҳол

Инсон қисмати ҳам мураккаб, ҳам сирлидир - у қанча яшамасин ва қандай иш билан машғул бўлмасин, тақдир асрорини ҳеч қачон тўла-тўкис англай олмайди. Яъни, вақт ўтиб нималардир равшанлашса, нималарнидир билишга ақлнинг кучи, идрокнинг имкониятлари етмай қолади. Эҳтимол, мана шунинг учун ҳам ўз мавжудлигини мушоҳада айлаш инсонни фикран фаоллаштирар, тўхтамай ва толиқмай илгарилашга рағбатлантирар.

Илм ва ижод, олим ва ижодкор учун шахсиятда илдизланган ана шундай рағбат туйғуси ниҳоятда муҳим. Акс ҳолда ҳар қандай истеъдод ҳам ҳаётнинг ўткинчи рақобатларига аралашиб ё тўхташ, ё парчаланишга маҳкумдир. Илм ва ижод аҳли орасида дастлабки қадамларининг дадил ва ўктамлиги билан эътибор топиб, кейин бутунлай тўхтаб қолганлар қанчалик кўп бўлса, танлаган йўлининг қийинчилик ва машаққатларига дош беролмай илм ва ижодни тирикчилик воситасига айлантирганлар ҳам шунчалик бисёр эрур.

Олимни, энг аввало, ҳаёти илмдан, илми ҳаётидан ажралмаган киши деб биладилар. Фақат ана шундагина инсон ўзини илмга тўлиқ бағишлаши ва фан ривожига муносиб ҳисса қўшмоғи мумкин. Атоқли олима, истеъдодли ва заҳматкаш навоийшунос Суйима Ғаниева халқимизнинг ана шундай фарзандларидандир. Суйима Ғаниева ҳақида гапирганда, сўз ва таъриф ахтаришга асло ҳожат йўқ: сўз ҳам, таъриф ҳам ўз-ўзидан туғилаверади.

Чунки XX аср ўзбек матншунослиги, навоийшунослиги ва мумтоз адабиётимиз матнлари нашр ишларини Суйима Ғаниева номи ва фаолиятисиз тасаввур этаб бўлмайди. Шунинг учун ҳам, зеҳну заковати юксак бу олимамизнинг ишлари фақат мамлакатамизда эмас, балки Россия, Туркия, Эрон, Тожикистон, Озарбайжон каби хорижий ўлкаларда ҳам яхши маълум.

Назаримизда, Суйима Ғаниева илм ва тадқиқотчилик фаолияти билан машғул бўлмаганда ҳам, барибир адабиётдан, айниқса, мумтоз шеъриятимиздан йироқ ҳолда кун кечира олмасди. Негаки, у табиатан гўзаллик ва нафосат мушоҳадасига қодир бўлиб дунёга келган. Шу боис у ҳаёт ва адабиёт ҳодисотларига кенг нигоҳ ташлайди, ҳеч вақт шахсий туйғуни тарихий, маърифий туйгудан олдинга чиқармайди.

Илмий тадқиқотларида у доимо синчковлик билан, тасодифий факт ва маълумотларга ён бермасдан изланадики, бундаги завқ, билағонлик ва табиийлик ўқувчини асло бефарқ қолдирмайди.

Суйима Ғаниевада ҳақиқий олим - ўткир дидли, толмас тадқиқотчи учун зарур бўлган деярли барча фазилат ва хусусиятлар мавжуд десак, асло муболаға бўлмайди. У, аввало, тил билади. Форс ва рус тилларида ҳавас қиларли тарзда ўқиб, ёза олади. Бунинг энг эътиборли далили «Калила ва Димна» нинг ўзбек тилига ўгирилиши, Алишер Навоийнинг рус тилидаги ўн жилдлик асарлар тўпламида «Мажолис ун-нафоис», «Ҳолоти Саййид Ҳасан Ардашер», «Ҳолоти Паҳлавон Муҳаммад» асарларининг Суйима Ғаниева таржимасида чоп эттирилганвдир.

Суйима Ғаниеванинг ҳаёти - қадимий қўлёзмалар, ўтмишда яратилган мўътабар китобларга кўз нурларини бағишлаш, уларни халққа етказиш фароғати ила кечаётган бир ҳаётдир. Зеро, Гадоий, Ҳусайн Байқаро, Ҳувайдо, Баёний каби шоирларимиз шеърлар мажмуаларини нашрга тайёрловчи Суйима Ғаниева ҳисобланади.

Суйима Ғаниеванинг алоҳида эътибор ва таҳсинга лойиқ хизмати - бу Алишер Навоий асарларини нашрга тайёрлаши ҳисобланади. Олима «Мажолис ун-нафоис»нинг илмий-танқидий матнини чоп эттиргач, «Навоий дастхати» китобини ўқувчилар ҳукмига ҳавола этди. Алишер Навоий мукаммал асарлар тўплами (20 томлик)да у «Мажолис ун-нафоис», «Маҳбуб ул-қулуб», «Муншаот», «Вақфия», «Ҳамсат ул-мутаҳаййирин», «Ҳолоти Саййид Ҳасан Ардашер», «Ҳолоти Паҳлавон Муҳаммад», «Назм ул-жавохир», «Муҳокамат ул-луғатайн» каби асарларни изоҳ ва таржималар билан нашрга тайёрланганки, бу олиманинг заҳматкашлиги, шгокоати ва фидоийлигининг дахлсиз исботидир.

Кейинги йиллардаги машҳур нашрлардан Алишер Навоий 20 томлигининг бир неча ншлди Суйима Ғаниеванинг машаққатли меҳнати туфайли юзага келган. Олиманинг Навоий мероси юзасидан олиб борган кўп йиллик изланишлари натижаси бўлмиш «Навоий насри нафосати», «Навоий ёдга олган асарлар», Навоийнинг «Хамсат ул-мутахаййирин» асари (табдил матн, изоҳ, таржима ва сўзбоши билан) нашрлар матншунослар учун қўлланмалар сифатида тан олинди.

Суйима Ғаниева йигирмадан ортиқ китоб, рисолалар, уч юздан зиёд илмий ва илмий-оммабоп мақолаларнинг ижодкори. Буларни кўздан кечирганда, олима кўп вақти ва кучини Навоийнинг насрий асарлари тадқиқига бағишлаганлигига иқрор бўласиз. Ва Навоий насрининг ғоявий-бадиий оламига алоҳида бир нигоҳ ила назар ташлайсиз, тасаввур ва мушоҳадаларингизнинг бойишидан мамнуният сезасиз. Зеро, Навоийнинг насрий меросини ўрганиш - Суйима Ғаниева илмий фаолиятининг энг салмоқли, энг намунали қисмини ташкил этади.

У яратган илмий мероснинг деярли 90 фоизи Алишер Навоий ижодига бағишланганлиги бизга уни «Ўзбек навоийшуносларининг маликаси» дейишимизга ҳуқуқ беради. Беруний номидаги Республика Давлат мукофоти лауреати, Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг аъзоси, «Эл-юрт ҳурмати» ордени билан тақдирланган улкан салоҳиятли навоийшунос олима Суйима Ғаниева тўғрисида кўп гапириш мумкин. Унинг таржимонлиги, таржимашунослиги, мураббийлик фаолияти ҳам таҳсинга лойиқдир.

Суйима Ғаниева устозларига қанчалар садоқатли бўлса, шогирдларига ҳам шунчалар эътиборли ва меҳрибон. Илмий фаолияти билан бир қаторда республикамиз олий ўқув юртлари, жумладан, Тошкентдаги Миллий университет, Тошкент Давлат шарқшунослик институти ва Тошкент Давлат консерваториясидаги кўп йиллик самарали меҳнатлари натижасида бу билим даргоҳларини битириб чиққан жуда кўп инсонларнинг кўнглидан жой олган.

Сабаби, олима билим даргоҳларида илмий тажрибаларини ёшларга адабий мерос орқали, донишманд мутафаккирларимиз ва адибларимизнинг ибратли ҳаётлари орқали таъсир кўрсата олиш салоҳиятини ҳам намоён этиб келаётир. У маърузаларида тингловчини жуда тез мумтоз адабиётнинг сирли оламига олиб кириб кета олади. Шогирдлар қалбига йўл топиш учун билими ва иши билангина эмас, айни пайтда одоб-ахлоқи, маданияти, ростгўйлиги ва борингки, ширинсуханлиги-ю гапириш оҳанги билан ҳам кишини ром этади.

Натижада, ҳар бир машғулотда таълим билан бир қаторда шарқона тарбия, миллий маънавият, миллий руҳ, умумбашарий қадриятларга осонгина йўл очила қолади. Шу боис улар оқила мураббийларининг 1999 йилда «Эл-юрт ҳурмати» ордени билан тақдирланганини мамнуният билан қабул қилдилар. Суйима Ғаниева ҳозирги кунда ҳам Навоий ижоди, мумтоз адабиёт, адабий манбашунослик, таржимашунослик билан боғлиқ бир қатор фанлардан талабаларга сабоқ бериб келмоқда.

Мустақиллик йиллари таълим соҳасидаги барча ўзгаришларга муносабатини ҳозиржавоблик билан билдира олган мураббий сифатида, «Навоий асарлари матншунослиги», «Балоғат илми», «Иншо санъати», «Ғарб ва Шарқ адабий алоқалари», «Қўлёзмалар нашри» каби ўқув фанларига дастурлари тузиб, соҳа мутахассислари эътиборига ҳавола этди. Бу дастурларни замон талаблари даражасидаги фан бўлиб шаклланиш йўлида кўп саъй-ҳаракатлар қилди.

Проф. Қосимжон Содиқов билан ҳаммуаллифликда яратган «Ёзув тарихи ва китобат санъати» ўқув қўлланмасида ўзининг қўлёзма манбалар устида ишлаш бўйича йиққан кўп йиллик тажрибаларини назарий умумлашмалар тарзида талабаларга тақцим этди. Тошкент Давлат шарқшунослик институтида бу фанларнинг кўпчилигидан Суйима Ғаниеванинг ўзи дарс бериб келмоқца. Бу ерда у кишини талабаларгина эмас, мударрислар ҳам ўзларининг устозлари деб биладилар.

Суйима Ғаниеванинг телевидение ва радиодаги чиқишлари ҳам кўпдан-кўп кишиларни ўзига ром этгандир. Чунки олима кўрсатув ва эшитгиришларида доимо зарур, адабиёт мухлислари учун қизиқарли фикр-мулоҳазаларни баён қилишни жуда яхши билади.

Азиз ўқувчи! Мана қўлингизда муҳтарама олимамизнинг асарлар рўйхати. Сиз уларни кўздан кечириш билан кифояланманг, албатта, топиб ўқишга ҳаракат қилинг! Ана шунда Суйима Ғаниеванинг кимлиги ва илмда қандай баланд мартабага кўтарила олганлигига тўла-тўкис ишонч ҳосил қиласиз. Ана шунда оддий бир ўзбек қизининг илм-фан ва инсоний камолотда қандай юксак мақомларга кўтарила олганлигига қойил қоласиз!

 

Фаолияти

Суйима Ғаниева илмий асарларининг библиографияси

(хронология тартибида берилди)

I. Китоблар, рисолалар, тўпламларда ва вақтли матбуотда

нашр қилинган мақолалар

 1956 йил

1. "Мажолис ун-нафоис" Алишера Навои: [литературно-исторический анализ и критический текст III и IV маджлисов], АКД. //Ленинград, 1956. 1,0 п.л.

 1959 йил

2. Убайдий, Азизий, Бақоий: [шоирлар ҳақида қисқача маълумот]. / Ўзбек адабиёти, 4 томлик, 3-том. -Т.: Ўздавадабийнашр, 1959. -Б. 141-142.

3. Гулханий: [шоир ҳақида маълумот]. / Ўзбек адабиёти, 4 томлик, 3- том. -Т.: Ўздавадабийнашр, 1959. -Б. 515.

4. Мужрим Обид [шоир ҳақида қисқача маълумот]. /Ўзбек адабиёти, 4 томлик, 3-том. -Т.: Ўздавадабийнашр, 1959. -Б. 631-632.

5. Огаҳий юбилейига тайёргарлик // Тошкент ҳақиқати, 1959, 15 сентябрь.

6. Фурқат: //Ўзбекистони сурх, 1959, 25 сентябрь.

7. Огаҳий юбилейига бағишланган илмий сессия // Ўзбекистон маданияти, 1959, 26сентябрь.

 1960 йил

8. Светлый, вдохновенный талант: [о Хамиде Алимджане] // Ташкентская правда, 1960, 6 январь.

9. Певец дружбы народов: [о Хамзе] соавтор Л. Каюмов // Русский язык в школе, 1960, № 5.

10. Шоира Меҳри // Ўзбекистон маданияти, 1960, 9 май.

11. Улкан сўз санъаткори: [Тўғолоқ Мўлда] // Ўзбекистон маданияти, 1960, 11 июнь.

12. Махтумқули ва ўзбек китобхонлари // Ўзбекистон маданияти, 1960, 25 ноябрь.

 1961 йил

13. Давр адабий ҳаёти кўзгуси: [археографик кириш] /Алишер Навоий "Мажолис ун-нафоис" асарининг илмий-танқидий матни. -Т.: Фан, 1961. -Б. 3-48.

14. Навоий ижодида хотин-қизлар образи // Ўзбекистон маданияти, 1961, 8 февраль.

15. Хотин-қизлар озодлиги куйчиси // Қизил Ўзбекистон, 1961, 9 февраль.

16. Улуғ шоир ва мутафаккир // Ёш ленинчи, 1961, 9 февраль.

17. Ўзбек халқининг доно фарзанди // Коммунизм туғи, 1961, 10
февраль.

18. Умид тонгини култанлар // Ўзбекистон маданияти, 1961, 8 март.

19. Қалб куйчиси // Ўзбекистон хотин-қизлари, 1961, № 3.

20. Развитие Ўзбекской письменности и литературы // Индия, 1961. - март-апр. (англ. и хинди).

21. Тагор // Ўзбекистон маданияти, 1961, 6 май.

22. Ўзбекская советская поэзия // Япония, 1961.- июнь; // Индонезия, - 1961.- июнь.

23. Ҳувайдо: сўз боши / Ҳувайдо. Ғазаллар. "Роҳати дил" /. - Т.: Ўздавадабийнашр, 1961.-Б. 3-4.

24. Буюк олим ва санъаткор: [М.В.Ломоносов] // Ўзбекистон маданияти, 1961, 18 ноябрь.

 1962 йил

25. Алишер Навоий: ҳаёти ва ижоди. -Т.: Фан, 1962.

26. Баёний: сўз боши / Баёний. Шеърлар. -Т., 1962.

27. Пошшохўжа: сўз боши / Пошшохўжа. "Мифтоҳ ул-адл". "Гулзор". / Т.: Уздавадабийнашр, 1962. -Б. 3-10.

28. Зулматда зиё излаб... //Ўзбекистон хотин-қизлари, 1962, №3.

29. Шарқнинг улкан дўсти // Ўзбекистон маданияти, 1962, 7 февраль.

30. Инсонпарвар шоир: [Собир ижоди] // Ўзбекистон маданияти, 1962, 30 май.

31. Поэты и писатели Ўзбекского народа // News, 1962.- июнь. (англ.).

32. Озарбайжон халқининг улкан исёнкор шоири: [Собир ижоди] // Ўзбекистонда ижтимоий фанлар, 1962, № 7.

33. Дўстлик обидаси // Ўзбекистон маданияти, 1962, 16 август.

34. Шоир Гадоий // Ўзбекистон маданияти, 1962, 1 сентябрь.

35. Шоир ва мутафаккир: [Фатали Охундов ижоди]. // Ўзбекистон маданияти, 1962, 27 октябрь.

 1963 йил

36. Иккинчи ҳаёти билан яшаётган сиймо // Ўзбекистон маданияти, 1963, 9 февраль.

37. "Мажолис ун-нафоис" таъсирида ёзилган тазкира // Ўзбек тили ва адабиёти, 1963, № 6.

38. Халқлар мададкори ва ифтихори // Ўзбекистон маданияти, 1963, 13 октябрь.

1964йил

39. "Мажолис ун-нафоис"нинг форсий таржималаридаги баъзи бир иловалар ҳақида // Ўзбек тили ва адабиёти, 1964, № 2.

40. Дўстлар диёрида // Ўзбекистон маданияти, 1964, 15 февраль.

41. Нур қўйнида, бахт оғушида // Ўқитувчилар газетаси, 1964. 5 март.

42. Беқиёс оила ва авлод // Ўзбекистон маданияти, 1964, 18 январь.

43. Ўзбек халқининг истеъдодли шоиралари // Озарбайжон гадини, 1964, №5.

44. Абдураҳмон Жомий // Ўзбекистон хотин-қизлари, 1964, № 11.

45. Улуғ сиймо: [Жомий]. //Ўзбекистон маданияти, 1964, 11 ноябрь.

 1965 йил

46. Шоир Гадоий: сўз боши / Гадоий. Шеърлар. -Т.: Бадиий адабиёт, 1965.-Б. 3-8.

 1966 йил

47. Алишер Навоий: [рисола]. -Т.: Билим, 1966. -1 б.т.

48. "Мажолис ун-нафоис" ҳақида: сўнгсўз / Алишер Навоий. Асарлар. 15 томлик. 12 том. -Т.: Бадиий адабиёт, 1966. -Б. 211-214.

49. Ноёб адабий ёдгорлик: сўнгсўз / Калила ва Димна -Т.: Бадиий адабиёт, 1966. -Б. 209-212.

50. Абдураҳмон Жомий: сўнгсўз /Навоий ва Жомий. -Т.: 1966.

51. Гадоий: сўнгсўз // Ўзбек адабиёти, 4 томликка илова = 5 том, 1-китоб.-Т.: - 1966.

52. Навоий ва замонамиз // Ўзбек тили ва адабиёти, 1966, № 2.

53. Великий Навои // Русский язык в школе, 1966. № 4.

54. Ўлмас даҳо соҳиби // Совет мактаби, 1966, № 9.

55. Ҳамиша барҳаёт //Саодат, 1966, №9.

56. Буюк мутафаккир ва шоир // Ўзбекистон, 1966, № 12.

57. Навоийшунослик равнақи // Ўзбекистон маданияти, 1966, 9 февраль.

58. Виден здесь художник вечный: [о первых переводах на русский язык туюгов и кытъи Навои]. // Правда Востока, 1966, 9 февраль.

59. Он лиру посвятил народу своему // Ташкентская правда, 1966, 9 февраль.

60. Исёнкор шоир: [Абдулла Тўқай] // Ўзбекистон маданияти, 1966, 22июнь.

61. Шарқ тасвирий санъатининг дурдонаси: ["Бобурнома" миниатюралари] // Ўзбекистонда ижтимоий фанлар, 1966, № 8.

62. Икки халқ шоираси // Совет Ўзбекистони, 1966, 30 декабрь.

63. Величие Навои // Правда Востока, 1966, 27 декабрь.

 1967йил

64. Навоий лирикаси. -Т.: Ўзбекистон, 1967.

65. Навоий ҳаёти ва ижоди. Чехословакия ФА. Совет шарқи бўлими. Инглизча таржимаси билан. - Ориентал, 1967.

66. Очилмаган саҳифа: [Навоийнинг "Ҳолоти Саййид Ҳасан Ардашер" ва "Ҳолоти Паҳлавон Муҳаммад" асарлари] // Шарқ юлдузи, 1967, № 1.

67. Порсо Шамсиев // Ўзбек тили ва адабиёти, 1967, № 2.

68. Севги ва дўстлик мадҳияси // Ўзбек тили ва адабиёти, 1967, № 6.

69. "Малик ул-калом" // Янги йўл, 1967, 9 февраль.

70. Алломанинг табаррук ёши: [Порсо Шамсиев]. // Совет Ўзбекистони, 1967, 11 февраль.

71. "Ҳайрат ул-аброр" // Ҳақиқати Ўзбекистон, 1967, 8 март.

72. "Маҳбуб ул-қулуб" ҳақида // Ўзбекистон маданияти, 1967, 18 март.

 1968 йил

73. Алишер Навои: [эпоха, жизнь, творчество и деятельность]. - Т.: 3нание, 1968, 1,5 п.л.

74. Алишер Навоий: [ҳаёти ва ижоди]. -Т.: Фан, 1968, 9 б.т.

75. Ҳусайн Бойқаро. Девон. Рисола: [нашрга тайёрловчилар: С.Ғаниева ва Ш.Абдуллаева]. -Т.: Адабиёт ва санъат, 1968.

76. Гениальний поэт - Алишер Навои / предисловие и библиография: 1917-1966. -Т.: -1968.

77. Навоий даҳоси: сўз боши / Алишер Навоий. Библиография. 1917-1966.-Т.: - 1968.

78. Ҳусайн Бойқаро асарлари қўлёзма ва нашрлари тўғрисида: Навоий ва адабий таъсир масалалари. -Т.: Фан, 1968. -Б. 107-120.

79. "Маҳбуб ул-қулуб" ҳакида // Ўзбек тили ва адабиёти, 1968, № 3.

80. Кони ҳикмат // Муштум, 168, № 6.

81. Уларни Навоий тилга олган // Саодат, 1968, № 9.

82. Навоий тафаккури - дилларимиз ғурури // Саодат, 1968, № 9.

83. Бир ғазал устидаги ўйлар // Саодат, 1968, № 9.

84. Произведения Навои мемуарного характера // Общественные науки в Ўзбекистане, 1968, № 9.

85. Навоий ўгитлари // Муштум, 1968, № 16.

86. Ғоялар тарғиботчиси: ["Лисон ут-тайр" достони] // Ўзбекистон маданияти, 1968. -26 январь.

87. Дўстлик обидаси // Ўзбекистон маданияти, 1968, 16 август.

88. Нафосат ва гўзаллик куйчиси // Тошкент оқшоми, 1968, 14 сентябрь.

 1969йил

89. Ҳусайн Бойқаро асарларининг қўлёзма ва нашрлари // Ўзбек тили ва адабиёти, 1969, № 1.

 1970 йил

90. Алишер Навоийнинг «Мажолис ун-нафоис» тазкираси ва самарқандлик шоирлар // Ўзбек тили ва адабиёти, 1970, № 6.

 1971 йил

91. Алишер Навои - поэт, мыслитель-гуманист // Вечерний Ташкент, 1971, февраль.

92. Навоийнинг мактублар мажмуаси // Ўзбекистон маданияти, 1971, 9 февраль.

93. Навоий лирикаси // Тошкент оқшоми, 1971, 9 февраль.

94. Шарқшунос олим: (Ш.Шомуҳамедов) // Ўзбек тили ва адабиёти, 1971, №4.

95. Гуржистонлик олим туҳфаси: (Р. Кикнадзенинг «Улуғбек» асари) // Ўзбек тили ва адабиёти, 1971, № 6.

 1972 йил

96. Истеъдод қирралари: (С.Н.Иванов) // Ўзбекистон маданияти, 1972, 7 апрель.

97. Яна Гадоийнинг қасидаси ва «Мажолис ун-нафоис»нинг ёзилиш таърихи // Ўзбек тили ва адабиёти, 1972, № 5.

 1974 йил

98. Алишер Навоийнинг Саййид Ҳасан Ардашер вафотига ёзган марсияси // Ўзбек тили ва адабиёти, 1974, № 1.

99. Шонли 50 йилда навоийшунослик // Ўзбек тили ва адабиёти, 1974, №5.

100. Юзинчи марта: («Шоҳ Эдип» спектакли) // Ўзбекистон маданияти, 1974, 27 апрель.

 1975 йил

101. Навоий насри // Ўзбекистон маданияти, 1975, 7 февраль.

102. «Муншаот»даги ижтимоий-сиёсий мазмундаги хатлар // Ўзбек тили ва адабиёти, 1975, № 1.

103. Асрлар билан ҳамнафас шеърият: (Ҳусрав Деҳлавий ижоди) // Совет Ўзбекистони, 1975, 20 сентябрь.

 1976 йил

104. Поэтика эпистолярного жанра / на материале «Муншаот» Навои; (Тезиси докладов и соободений Всесоюзной тюркологической конференции). -Алма-Ата, 1976.

105. Алишер Навоийнинг «Вақфия» асари / Ўзбек адабиёти тарихи масалалари.-Т.: Фан, 1976. -Б. 17-22.

106. Юбилейная сессия, посвященная 700 летию Хосрава Деҳлави // Общественные науки Ўзбекистана, 1976, № 8.

107. Ҳассос санъаткор: (Хусрав Деҳлавий). // Хоразм ҳақиқати. 1976, 28 апрель.

108. Азиз Қаюмов // Ўзбек тили ва адабиёти, 1976, № 4.

109. Заҳматкаш олим: (А.Ҳайитметов) / ҳаммуаллиф. // Ўзбекистон маданияти, 1976, 9 май.

110. Творец прекрасного: (о Камиле Хоразми). // Ташкентская
правда, 1976, 4 сентябрь.

 1977йил

111. Гадоий /Ўзбек адабиёти тарихи. 5 томлик. 1 том. -Т.: Фан, 1977.-Б. 291-296.

112. Ҳусайн Бойқаро / Ўзбек адабиёти тарихи. 5 томлик. II том. -Т.:Фан, 1977. -Б. 30-38.

113. Назм ул-жавоҳир / Ўзбек адабиёти тарихи. 5 томлик. II том. -Т.: Фан, 1977. -Б.195-201.

114. Лисон ут-тайр / Ўзбек адабиёти тарихи. 5 томлик. II том. - Т.: Фан, 1977. -Б. 323-336.

115. Алишер Навоийнинг прозаик ва илмий-прозаик асарлари / Ўзбек адабиёти тарихи. 5 томлик. II том. -Т.: Фан, 1977. - Б. 337-340.

116. «Маҳбуб ул-қулуб» / Ўзбек адабиёти тарихи. 5 томлик. II том. -Т.: Фан, 1977. -Б. 341-356.

117. Мажолис ун-нафоис / Ўзбек адабиёти тарихи. 5 томлик. II том. -Т.: Фан, 1977. -Б. 357-373.

118. Ҳолоти Саййид Ҳасан Ардашер / Ўзбек адабиёти тарихи. 5 томлик. II том. -Т.: Фан, 1977. - 385-388.

119. Ҳолоти Паҳлавон Муҳаммад / Ўзбек адабиёти тарихи. 5 томлик. II том.-Т.: Фан, 1977. -Б. 389-396.

120. Вақфия / Ўзбек адабиёти тарихи. 5 томлик. II том. -Т.: Фан, 1977. -Б. 397-405.

121. Муншаот / Ўзбек адабиёти тарихи. 5 томлик. II том. -Т.: Фан, 1977. -Б. 406-418.

122. «Муҳокамат ул-луғатайн»: (Ҳаммуаллиф) / Ўзбек адабиёти тарихи. 5 томлик. II том. -Т.: Фан, 1977. -Б. 419-427.

123. Иншо санъати ва «Муншаот» // Гулистон, 1977, № 2.

124. Ишқ достонининг икки талқини: («Тоҳир ва Зуҳра» операбалети). // Совет Ўзбекистони, 1977, 7 январь.

125. Шоҳ байтлар мажмуаси: (Абдулжамил, «Туҳфат уссалотин») // Ўзбекистон маданияти, 1977, 8 февраль.

126. Шоир насрида Инсон ва халқ: (Навоий). // Тошкент оқшоми, 1977, 9 февраль.

127. Илм аҳлининг мураббийси // Наманган ҳақиқати, 1977, 9 февраль.

128. Поэт и мыслитель // Рабочая честь, 1977, 9 февраль.

129. Истеъдод жилоси // Совет Ўзбекистони, 1977, 20 апрель.

130. Порсо Шамсиев: (Олимнинг 80 йиллик юбилейига) // Ўзбек тили ва адабиёти, 1977, № 1.

 1978 йил

131. Адабий мавзу ва лекторлик маҳорати. - Т.: Ўзбекистон, 1978.

132. Навоийга замондош шоиралар // Ўзбекистон маданияти, 1978, 7 февраль.

133. С.Н.Иванов - таржимон / Таржима санъати. -Т., 1978.

134. «Эъжози Хусравий» ва иншо санъатининг баъзи масалалари / Амир Хосрав Дехлевий (научн. труды. ТашГУ № 575) -Т.: ТаШГУ, 1978.

135. «Маҳбуб ул-қулуб» Комил таржимасида: (Мирзо Бархудор асари). // Ўзбек тили ва адабиёти, 1978, № 5.

 1979 йил

136. Алишер Навоий насрида назм ва унинг роли // Ўзбек тили ва адабиёти, 1979, № 6.

137. Аёл // Саодат, 1979, № 3.

138. Насрдаги бадиият / «Хамсат ул-мутуҳаййирин» асосида // Ўзбекистон маданияти, 1979, 9 февраль.

139. Наследие Навои // Андижанская правда, 1979, 8 февраль.

140. Навоий ва навоийшунослар анжумани // Коммунист, 1979, 9 февраль.

141. Ленинградлик олим: (А.Н.Болдырев) // Ўзбекистон маданияти, 1979, 29 май.

 1980 йил

142. Табаррук дастхат: (Навоий дастхати) (ҳаммуаллиф) // Совет Ўзбекистони, 1980, 8 февраль.

143. Баркамол олим: (Л.Қаюмов) // Саодат, 1980, № 5.

144. Марҳабо, бастакор дугонам! (Ш.Охунова) // Тошкент оқшоми, 1980, 11 июнь.

 1981 йил

145. Наср ва бадиият: («Муншаот» асосида) / Навоий ва южод сабоқлари. -Т.: Фан, 1981.

146. Навоийшуносларнинг анъанавий илмий анжумани / Навоий ва ижод сабоқлари. -Т.: Фан, 1981.

147. Навоий биографиясига оид бир хужжат // Ўзбек тили ва адабиёти 1981, № 1.

148. Тадқиқотлар ва самаралар (Навоий конф-25 й. Шоир таваллуд. 540 й. // Ўзбекистон маданияти, 1981, 10 февраль.

149. Навоийномаи Садриддин Айний // Ҳақиқати Ўзбекистон, 1981, 10 февраль.

150. Улуғ шоир ва мутафаккир //Ленин байроғи, 1981, 14 февраль.

151. «Садоқат»: (Р.Абдуллаев операси) (ҳаммуаллиф). // Совет Ўзбекистони, 1981, 14 апрель.

 1982 йил

152. Алишер Навоий ижодиёти ва наср проблемалари / Ўзбек насри тарихидан. -Т.: Фан, 1982.

153. Алишер Навоий «Хамса»сининг мукаммал нашрини тайёрлаш принциплари // Ўзбек тили ва адабиёти, 1982, № 1.

154. Байрамхон: қисқача маълумот / Асрлар нидоси. -Т., 1982.

155. С.Н.Иванов (ҳаммуаллиф) // Ўзбек тили ва адабиёти, 1982, №.2.

156. Василий Яннинг тарихий романлари / рец. На книгу Т.Лобановой «Исторические романы Василия Яна» (ҳаммуаллиф) // Ўзбек тили ва адабиёти, 1982, № 5.

157. Увайси // Звезда Востока, 1982, № 9.

158. Мир Навои // Правда Востока, 1982, 9 февраль.

159. «Занжирбанд шер» кечмиши // Ўзбекистон адабиёти ва санъати, 1982, 12февраль.

160. Камолот. (Иванов С.Н. ҳақида) (ҳаммуаллиф) // Ўзбекистон адабиёти ва санъати, 1982,9 апрель.

161. Устодлар устоди // Тошкент ҳақиқати, 1982, 12 май.

162. Пушкинноманинг илк саҳифаси // Ўзбекистон адабиёти ва санъати, 1982, 11 июнь.

163. Сўлим, сеҳргар ва даъваткор мусиқа / Р.Абдуллаев "Ҳижрон" ва "Хиросима" вокал туркумлари ҳақида. // Ёш ленинчи, 1982, 13октябрь.

164. Матн типлари хусусида // Ўзбекистон адабиёти ва санъати, 1982,22 оетгябрь.

165. Навоийнинг "Муҳокамат ул-луғатайн" асари // Юлдуз, Кобул, 1982.

 1983 йил

166. "Маҳбуб ул-қулуб" (сўз боши) / Алишер Навоий. "Маҳбуб ул-қулуб" (табдил матн). -Т.: Адабиёт ва санъат, 1983. -Б. 3-10.

167. Теранлик // Ўзбекистон адабиёти ва санъати, 1983, 4 февраль.

168. Звезда прекрасная: (Увайси - 200 лет) // Комсомолец Узбекистана, 1983,4 февраль.

169. Джаханбиби Увайси // Ленин байроғи, 1983,28 июнь.

170. Халқ дилининг куйчиси // Қишлоқ ҳақиқати, 1983,1 июнь.

 1984 йил

171. Основные принципы изучения прозы Навои / Фольклор, литература и история Востока (материалы III всесоюзн. тюркологич. конф.). -Т.: Фан, 1984.

172. Қуш тили ишорати билан: (сўз боши) / Алишер Навоий. "Лисон ут-тайр" (табдил матн). -Т.: 1984.

173. Джаханбиби Увайси: (предисловие) / Увайси. Лирика. -Т.: 1984.

174. Жомийнинг дастхат мактублари (ҳаммуаллиф) // Ўзбек тили ва адабиёти, 1984, № 1.

175. Ёрқин замон умидида: (Аваз). // Саодат, 1984, № 9.

 1985 йил

176. Навоий даҳосининг олмос қирраси // Ёш ленинчи, 1985, 10 декабрь.

177. Великий подвиг великого поэта // Сельская правда, 1985, 10 декабрь.

178. "Зиҳи табъи ту, устоди сухан" // Ҳақиқати Ўзбекистон, 1985, 10 декабрь.

 1986 йил

179. Нафис характерлар талқини / Алишер Навоий "Хамса"си. - Т.: Фан, 1986.

180. Улкан матншунос олим: (П.Шамсиев) /Ўзбек матншунослигига оид тадқиқотлар (ҳаммуаллиф). -Т.: Фан, 1986.

181. Илк муҳаббат достони: ("Юсуф ва Зулайҳо" ҳақида) (сўз боши) /
Уч булбул гулшани. -Т.: Адабиёт ва санъат, 1986. -Б. 6.

182. Шеърий инжулар: (сўз боши) / Рубоий сеҳри.-Т.: Ёш гвардия, 1986.

183. Кўп томлик "Ўзбек адабиёти тарихи"ни яратиш тажрибасидан (ҳаммуаллиф) // Ўзбек тили ва адабиёти, 1986. -№ 4.

184. Заҳматкаш олим: (А.Ҳайитметов) (ҳаммуаллиф) // Ўзбекистон адабиёти ва санъати, 1986, 13 июнь.

1987 йил

 185. Навоий хонадонига мансуб шоира (Офоқ бегим Жалойир)
//Совет Ўзбекистони, 1987, 6 февраль.

186. Шоир вафотига Шарқ марсияси // Ўзбек адабиёти ва санъати, 1987, 6 февраль.

187. Прозаическое наследие Навои / История Ўзбекской литературы, т. 1, -Т.: Фан, 1987.

188. Алишер Навоийнинг "Мажолис ун-нафоис" тазкираси ва туркман адабий ҳаёти // Совет адабиёти, Ашхабад, 1987, № 6.

189. Инқилоб куйчиси //Ўзбек тили ва адабиёти, 1987, № 6.

190. Ҳамиша барҳаёт: (Навоий аёллар ҳақида) // Тошкент ҳақиқати, 1987, 7 февраль.

191. Қасидаи таъзия // Ҳақиқати Ўзбекистон, 1987,10 февраль.

192. Правде истории вопреки. Не согласны. (Соавтор) // Правда Востока, 1987, 1 март.

1988 йил

193. Мангуликка дахлдор ёдгорлик: (сўнгсўз) / Калила ва Димна. -Т.: 1988.

194. Художественное мастерство Навои в прозе /Тезисы V Всесоюзной туркологической конференции. -Фрунзе, 1988.

 1989 йил

195. Абдураҳмон Жомий (Рисола) -Т.: 1989.

196. Дўстлик мадҳияси / Абдураҳмон Жомий (575 йиллигига) - Т.: 1989.

197. Назми дилошуб, насри хўб // Ҳақиқати Ўзбекистон, 1989, 9 февраль.

198. Алишер Навоий халқлар дўстлиги куйчиси // Ленин байроғи, 1989, 4 март.

199. "Бўстонида юз гул эрди..." // Тошкент оқшоми, 1989, 22 март.

200. Фидоий инсон // Хоразм ҳақиқати, 1989, 8 сентябрь.

201. Навоий дастхати ва муҳри // Хоразм ҳақиқати, 1989, 17 ноябрь.

202. Ҳаваснок дўстлик ва ҳамкорлик // Хоразм ҳақиқати, 1989, 13 декабрь.

 1990 йил

203. Взгляд в вечность: Предисловие к русскому переводу "Мунаджат" - (данное предисловие на франц. англ. испан. немец. урду, хинди, фарси, дари, арабск. язнках) // Советский Ўзбекистан, 1990, №11.

204. "Алишер Навоий қомуси" саҳифаларида (Муҳаммад Али, Дарвеш Мақсуд Андижоний, Муҳаммад Бадахшоний, Бадиуззамон, Масеҳ Балхий, Пир Али Жомий) // Санъат, 1990, №11.

205. Куюнчаклик (Мўмин Мирзо) // Ёш ленинчи, 1990, 16 август.

206. Мангу жасорат // Ўзбекистон адабиёти ва санъати, 1990, 9 февраль.

207. Все о великом поэте (об "Энциклопедии Навои") // Правда Востока, 1990, 10 февраль.

208. Ватанга севги // Ленин байроғи, 1990, 13 февраль.

209. Навоий тил ҳақида // Дўстлик байроғи, 1990, 22 февраль.

210. «Диҳад аз шеъри ширин коми дилҳо" // Ҳақиқати Ўзбекистон, 1990, 9 февраль.

 1991 йил

211. Навоий дастхати ("Наводир ун-ниҳоя") (ўзбек, рус, инглиз, форс тилларида сўз боши) -Т.: Фан, 1991.

212. Эзгу ғоялар куйчиси (Рисола) -Т.: Ўзбекистон, 1991.

213. "Фарҳод ва Ширин"га шарҳ ва изоҳлар / Алишер Навоий. Мукаммал асарлар тўплами. 20 томлик, 8-том. -Т.: Фан, 1991.

214. "Назм ул-жавоҳир" муқаддимаси ҳақида // Ўзбек тили ва адабиёти, 1991, № 1.

215. The book into eterity: ("Муножот"нинг ўзбек, форс, инглиз, немис ва рус тилларидаги матнига сўз боши) / Муножот. -Т.: 1991.

216. "Жамолингдин кўзум равшан": (сўз боши) / Ҳусайн Бойқаро. -Т.: 1991.

217. Алишер Навоийнинг "Муножот" асари / Алишер Навоий. Ғазаллар. Шарҳлар. -Т.: Камалак, 1991.

218. Теҳрон кутубхоналарида Навоий қўлёзмалари // Ўзбек тили ва адабиёти, 1991, № 4.

219. "Тенгри паноҳ ўлсун анга" ("Назм ул-жавоҳир") // Саодат, 1991, №1.

220. "Алишер Навоий қомуси" саҳифаларида (Мир Иброҳим, Али Кармол, Султон Масъуд Мирзо, Мўмин Мирзо) // Санъат, 1991, №1.

221. «Алишер Навоий қомуси» саҳифаларида / (Устод Ҳасан Нойи, Офоқ бегим, Паҳлавон Абусаид, Мир Саид, Манучеҳр Самарқандий, Паҳлавон Ушшоқ Самарқандий) // Санъат, 1991, №2.

222. «Алишер Навоий қомуси» саҳифаларида / (Солимий, Дўстмуҳаммад Удий, Огаҳий Хуросоний, Нагисойи Чангий, Қабулий) // Санъат, 1991, №3.

223. «Алишер Навоий қомуси» саҳифаларида (Ҳофизи Қозоқ, Устод Қулмуҳаммад, Шайхий, Шоҳ Ғариб Мирзо) // Санъат, 1991, №4.

224. Великий поэт и мыслитель узбекского народа. (Рисола), Мовароуннаҳр, 1991, №1.

225. Навоийнинг табаррук дастхати // Саодат, 1991, № 2.

226. «Навоий назмидин топғай навое»: (Сирож ул-муслимин» ҳақида) // Ёшлик, 1991, №11.

227. Навоий муҳри // Сирли олам, 1991, № 11.

228. Алишер Навоийнинг табаррук дастхати: (сўз боши) / Бадиий буклет,-Т.: 1991.

229. Табаррук дастхат / Бадиий буклетга сўз боши. -Т.: 1991.

230. Алишер Навоийнинг насрий мероси / Алишер Навоий. Юбилей конференция тезис материаллари. -Т.: 1991.

231. «Ҳилолия» қасидаси: (Ҳаммуаллиф). // Санъат, 1991, № 11.

232. Alisher Navoi's heritage in prose /«Навоий» (пресс-бюллетень), 1991, № 1.

233. Навоий дастхати // Навоий, 1991, № 2. (инглиз тилида).

234. «Фарход ва Ширин»га изоҳ, шарҳлар / Алишер Навоий. Мукаммал асарлар тўплами. 20 томлик. 8-том. -Т: Фан, 1991.

235. «Хўблар ўргансалар тонг йўқ Навоий назмини» // Ўзбекистон адабиёти ва санъати, 1991, 8 февраль.

236. Ҳусайн Бойқаро // Совет Ўзбекистони, 1991,8 январь.

237. Муносиб талқин: («Алишер Навоий»нинг янги саҳнавий талқини) (ҳаммуаллиф) // Ўзбекистон адабиёти ва санъати, 1991,5апрель.

238. «Унинг нури билан кўнгул ёруғай» // Ўзбекистон адабиёти ва санъати, 1991, 31 май.

239. Алишер Навоий. Муножат. / Обращение к богу / (Предисловие отдела критики) перевод С.Ганиевой. // Звезда Востока, 1991, №9.

240. «Донолар суханин излаб жаҳон кез»: (Фирдавсий «Шоҳнома»си 1000 й. конгресси) // Халқ сўзи, 1991, 28 февраль.

241. «Ишқ агар комил эрур» // Совет Ўзбекистони, 1991, 6 июнь.

242. «Кўзумнинг мардуми одамдурур» // Ойдин, 1991,27 ноябрь.

243. Возлюбленный сердец. Великий подвиг поэта. Бессмертен как народ // Правда Востока, 1991, 27 сентябрь.

244. Взгляд в вечность (о «Мунаджат»е Навои) // Литературная газета, 1991, Досье-7.

245. Написано собственноручно. // Правда Востока, 1991, 27 сентябрь.

246. Табаррук издан // Тошкент оқшоми, 1991, 26 сентябрь.

247. Шуҳратли ҳаёт шукуҳи // Ўзбекистон матбуоти, 1991, № 11.

248. Алишердек ҳаёт кечиргил // Муштум, 1991, № 2.

249. Абадиятга даҳлдор ёдгорлик: (сўз боши) / Калила ва Димна. -Т.: Ўзбекистон, 1991.

250. Шоирнинг муҳри // Зарафшон (Самарқанд), 1991, 27 сентябрь.

251. Алломанинг сўнгги асари /А.Н.Болдырев. Хожа Аҳрор. -Т.: 1991.

252. Эрон сари қадамлар // Халқ сўзи, 1991, 9 декабрь.

253. Навоий насри // Навоий. (Пресс-бюллетень) -1991, № 1.

254. Мirada а la etenidad (на испанск. также на русск. узб. араб. индийск. урду, дари, англ. франц. немецком, фарси языках) // Uzbekistan Contact, 1991, № 8.

255. «Ғариб ал-фақир Алишер» (ўзбек, рус, инглиз, олмон, испан, француз, урду, ҳинд, форс, араб ва дари тилларида) // Ўзбекистон-контакт. 1991, №8.

 1992 йил

256. «Олам аҳли билингизки...» // Тошкент оқшоми, 1992, 11 февраль.

257. Дастхат ва муҳр // Ғунча, 1992, № 2.

258. Санкт-Петербурглик туркшунос олим (ҳаммуаллиф) // Ўзбекистон адабиёти ва санъати, 1992, апрель.

 1993 йил

259. Навоий ғазалларида тасаввуф оҳанглари (ҳаммуаллиф) / Алишер Навоийнинг адабий маҳорати. -Т.: Фан, 1993.

260. Мунинг нури билан кўнгул ёруғай / Алишер Навоий. «Сирож ул-муслимин». -Т.: Минҳож, 1993.

 1994 йил

261. «Хушо он дамки, бо ёрони меҳрибон гузарад // Овози тожик, 1994, 24 июль.

262. Сўз боши ўрнида: (Гуржи олими Реваз Кикнадзе ҳақида) / Реваз Кикнадзе. Мирзо Улуғбек. -Т.: Камалак, 1994.

263. Фирдавсий «Шоҳнома»си Ўзбекистонда / «Шоҳнома»нинг 1000 йиллигига бағишланган жаҳон конгресси - маърузалар тўплами. -Теҳрон, 1994. (форс тилида)

 1995 йил

264. Ҳофизнинг бир ғазали ва унга Фоний жавобияси // Ўзбек тили ва адабиёти, 1995, № 2.

265. Навоий «танбеҳ»лари // Ўзбек тили ва адабиёти, 1995, № 5-6.

266. Катта-кичикка баробар аллома (П.Шамсиев) // Ўзбекистон адабиёти ва санъати, 1995,4 август.

267. Ўқ ва ёй рисоласи (ҳаммуаллиф) // Тафаккур, 1995, № 3-4.

268. Великий во все времена // Голос Узбекистана, 1995, 5 февраль.

 1996 йил

269. Қўлда қалам дилда шижоат билан... (А.Ҳайитметов ҳақида) (ҳаммуаллиф) // Гулистон, 1996, № 4.

270. "Гулнинг атри ва гулзор табиатиман" ёки Нуржаҳонбегим ҳақида // Саодат, 1996, № 6.

271. «Табъи хўб, каломи марғуб»: (Шоҳ Ғариб Мирзо) // Ўзбекистон адабиёти ва санъати, 1996, № 6.

272. «Етиб эл дардина ортуқ билиги»: (Бойсунғур Мирзо) // Ўзбекистон адабиёти ва санъати, 1996, 11 октябрь.

273. Хазинадан баҳрадор: (Ш.Шомуҳамедов) (ҳаммуаллиф) // Миллий тикланиш, 1996, 23 апрель.

274. Известный навоивед: (об А. Ҳайитметове) // Вечерний Ташкент, 1996, май.

275. Навоий назарини англаган: (ҳаммуаллиф) // Ўзбекистон овози, 1996, 23 май.

1997 йил

276. Алишер Навоий «Маҳбуб ул-қулуб»ида тариқат мақомлари талқини // Шарқшунослик. -Т.: ТошДШИ, 1997.

277. «Мahbub ul-qulub»dagi yengi qaydlar // Turk lehceleri ve edibiyati dergisi/ Туркия, 1997, № 13.

278. Алломанинг сўнгги асари (А.Н. Болдырев) / Хожа Аҳрор. - ТошДШИ, 1997.

279. «Мажолис ун-нафоис»га изоҳ ва таржималар. Алишер Навоий. Мукаммал асарлар тўплами. 20 томлик. 13-том. Т.: Фан, 1997.

280. Матншунос: (Порсо Шамсиев) // Овози тожик, 1997, 26 апрель.

281. Шифтаи ҳунари Шарқ буд: (Муҳйиддин Олимпур хотираси) // Овози тожик, 1997, август.

282. «Мазори маро дар замин мажуй»: (Румий ҳақида) // Овози тожик, 1997, декабрь.

283. Миллий тафаккурнинг шаклланишида Темур ва темурийлар / Амир Темур ва ватанпарварлик тарбияси. -Т.: 1997.

 1998 йил

284. Навоий даври ва ҳозирги замон // Инсон ва жамият. -Т.: 1998.

285. «Маҳбуб ул-қулуб»нинг изоҳ, таржималари ва уларга сўз боши; «Муншаот» ва «Вақфия»га изоҳ, таржима, қисқа шарҳлар / Алишер Навоий. Мукаммал асарлар. 20 томлик. 14-том. -Т.: Фан, 1998.

286. Учинчи таржима: («Мажолис ун-нафоис»нинг форсча таржимаси») // Ўзбекистон адабиёти ва санъати, 1998, 6 февраль.

287. Бобурнинг ботиний эътиқодлари // Соҳибқирон юлдузи, 1998, 24март.

288. Навоий армони // Ўзбекистон адабиёти ва санъати, 1998,27 март.

289. Нусхаи «Мажолис ун-нафоис» аз музеи Британия // Овози тожик, 1998,30 май.

290. Мумтоз режиссёр: (Е.Бобожон) // Гулистон, 1998, № 2.

291. Светлый ум пожелал // Маяк Востока, 1998, № 1 -2.

 1999 йил

292. «Восточная поэма» Мирза Фатали. Сб. Пушкин в Узб. -Т: 1999.

293. Фахрий Ҳиротий «Равзат ус-салотин» ва туркигўй шоирлар // Ўзбекистон адабиёти ва санъати, 1999, 5 март.

294. Қасидаи дар сўгвории Пушкин // Овози тожик, 1999, 9 июнь.

295. Истиқлол баҳралари // Ишонч, 1999, 3 сентябрь.

296. Гавҳаршодбегим // Гулчеҳралар, 1999,22 октярь.

297. Сароймулкхоним // Гулчеҳралар, 1999,6 ноябрь.

 2000 йил

298. Навоий насри нафосати / мақолалар тўплами. -Т.: 2000.

299. Умар Хайём асарларининг ўзбек тилига таржималари / Умар Хайём вафотининг 900 йиллигига бағишланган халқаро конгресс. -Теҳрон, 2000.

300. «Жавоҳир ул-ажойиб» - шоиралар ҳақидаги тазкира // Шарқ машъали, 2000, № 2.

301. Дилда дард, руҳиятда ғурур билан // Ҳидоят сари, 2000, № 2.

302. «Дилимнинг куйишин шамъга айтмоқчи бўлсам» // Саодат, 2000, № 8.

303. Жавоҳир ул-ажойиб//Адабиёт ва санъат, 2000, 10 март.

304. Навоий дарси даркор // Маърифат, 2000, 1 апрель.

305. Мухаммаси Мўъмин Мирзо бар ғазали Жомий // Овози тожик, 2000, 2 февраль.

306. Се қабри Умари Хайём // Овози тожик, 2000, 28 июнь; ва // Садои мардум, 2000, 12 август.

307. «Чекмади нақши вафо...»: (ғазал шарҳи) // Тошкент оқшоми, 2000, 13 ноябрь.

308. «Хўблар ўргансалар...»: (ғазал шарҳи) // Тошкент оқшоми, 2000, 18сентябрь.

309. Нафис гуллар мажлиси // Гулчеҳралар, 2000, №11. ноябрь.

310. «Мушк исин ёшурса бўлмас»: (ғазал шарҳи) // Ишонч, 2000, 1 декабрь.

 2001 йил

311. «Туҳфат ус-салотин» ёҳуд шоҳ байтлар мажмуаси // Имом ал-Буҳорий сабоқпари, 2001, № 2.

312. У ажойиб инсон устод эди: (У. Маматохунов) / Ўзбекистон уйғурлари.-Т.:2001.

313. «Ҳар бирин тўрт дурри гавҳар дегил» // Имом ал-Бухорий сабоқлари, 2001, № 3.

314. Наследие поэта // Правда Востока, 2001,9 февраль.

315. Дар Навоий ба ёди Навоий // Овози тожик, 2001,13 май.

316. «Зи умри бенишон парҳезу парҳез» // Овози тожик, 2001, № 39.

317. Алишер Навоий, бухоролик шоирлар ва уларнинг маънавий маданият ривожидаги ўрни / «Алишер Навоий ижоди ва маънавий тараққиёт масалалари» мавзуидаги Республика илмий-назарий конференцияси материаллари. - Навоий, 2001.

318. Алишер Навоийнинг «Муножот» асари / «Қўлёзмала-дурдоналар». -Ал-Бухорий жамғармаси, 2001, апрель.

319. «Камолот Каъбаси»: (Навоий боғи ҳақида) // Фидокор, 2001, 15 март.

320. «Соф қилай хотирниким» // Шарқ машъали, 2001, № 3.

321. Навоий насрининг жанр хусусиятлари / «Алишер Навоий ижоди ва унинг жаҳоншумул аҳамияти» мавзуидаги илмий-анжуман маърузалари тезислари. -Т.: Фан, 2001.

322. Алишер Навоий ва ижодкор темурий шаҳзодалар / Навоийнинг ижод олами (Навоий 560 йиллигига). -Т.: Фан, 2001.

323. Навоий ёдга олган асарлар // Шарқ машъали, 2001, № 1 -2.

324. Навоийнинг шариф муҳри // Гулчеҳралар, 2001, январь.

325. «Билса кўнгул ҳолатин» (ғазал шарҳи) // Тошкент оқшоми, 2001, 24январь.

326. «Камолотан ўзидек бир жаҳон бил» (Ш.Шомуҳамедов 80 йиллигига) // Ўзбекистон адабиёти ва санъати, 2001, 13 апрель.

327. Сержило ижод соҳиби: (ҳаммуаллиф) // Маърифат, 2001, 25 апрель.

328. Ринд шоир: (Ҳофиз ҳақида) // Сино, 2001, № 3.

329. Муҳаммад Ҳаким Мирзо // Ўзбек тили ва адабиёти, 2001, № 6.

 2002 йил

330. Дўст уйида (Эрон сафари) // Сино, 2002, №5.

331. «Ҳар нуктага бир тарона» // Имом ал-Бухорий сабоқлари, 2002, №3.

332. «Девони Фоний»га изоҳ, шархлар / Алишер Навоий. 18-том. -Т.: Фан, 2002.

333. «Ҳар ки худро шинохт...» // Овози тожик, 2002, 18 сентябрь.

334. Муҳаммад Доро Шукуҳ // Шарқ машъали, 2002, № 1.

335. Анқарада навоийшунослар анжумани // Ўзбек тили ва адабиёти, 2002, № 6.

336. «Мажолис ун-нафоис»нинг форсий таржималари / Алишер Навоий ва форс-тожик адабиёти конференцияси тезис материаллари. -2002,13 март.

337. «Ишқ атворини ҳифз айлай деган» // Тошкент оқшоми, 2002, 30 январь.

338. «Шўх табъ ва дақиқфаҳм жавоне» // Овози тожик, 2002,6 март.

339. Миллий ғурур ва миллатпарвар шоир // Маърифат, 2002, 13 февраль.

 2003 йил

340. Мумтоз адабиёт тарихидан янги саҳифалар. // Янги юз йилликда. -Т.: 2003.

341. Навоийнинг охирги дам

Манбалар

http://www.turon.infolib.uz/sganieva.htm

 
 
Суйима Ғаниева